Afbouw antibioticagebruik bij melkvee is grote uitdaging

 

Biologische melkveehouders lopen voorop in het terugdringen van het antibioticagebruik.

Dit bleek bij de laatste bijeenkomsten van de studiegroepen Biologische melkveehouderij Friesland en die van Noord Holland. De meeste deelnemers zetten de antibiotica nog slechts incidenteel in en steeds meer bedrijven zien geheel af van het gebruik van antibiotica. En stellen vertrouwen in de natuurlijke weerstand van de melkveestapel

 

Hoewel dit vaak wordt gedacht, gaat dit niet ten koste van diergezondheid en dierenwelzijn. Op de bedrijven wordt de diergezondheid als redelijk tot goed ervaren.

Een hoog antibiotica-gebruik belast het natuurlijk evenwicht van het bedrijf. Het heeft invloed op de vitaliteit van het vee, de kwaliteit van de mest en daarmee op de kwaliteit van de bodem en het gewas dat daarop groeit.

 

De afbouw van antibiotica-gebruik wordt gezien als de tweede grote omschakeling van het bedrijf (de eerste is vaak de omschakeling van 'gangbaar' naar biologisch). Het stoppen met het gebruiken van antibiotica is een stap die niet moet worden onderschat. Het vraagt veel motivatie, vertrouwen en doorzettingsvermogen. Belangrijk is dat het vee zo weinig mogelijk stress ervaart. In het management is hierbij naast de huisvesting en de voeding ook het fokbeleid van belang

Vrijwel elk bedrijf heeft zich de laatste jaren bezig gehouden met het inkruisen van meer bespiering, met het doel om de algemene weerstand van het koppel te versterken.

 

"In het veebeheer lijkt het erop dat met name het vermijden van stress gedurende de opfokperiode van groot belang is voor het gezondheidsniveau op lange termijn". Dit zegt Sandra de Wit, van Kruid en Dier, "Stress leidt tot aanmaak van hormonen die het immuunsysteem, dus de werking ervan, onderdrukken; de weerstandontwikkeling wordt hierdoor nadelig beïnvloed". Belangrijke maatregelen die zij noemde zijn:

- Biestverstrekking van de eigen moeder.

- Huisvesting in groepen.

- Zo weinig mogelijk verplaatsen van dieren uit ene groep naar andere groep.

- Huisvesting van jongvee liefst in de nabijheid van de oudere dieren.

 

De afbouw van antibiotica is vooral in de eerste jaren niet eenvoudig. Dieren die in de periode voorafgaande aan de afbouw nog behandeld zijn met antibiotica zijn vaak nog uit balans (verminderd zelf genezend vermogen). Dat komt omdat de antibiotica ook de groei van 'goede' bacteriën kunnen remmen. Koeien die met droogzetpenicilline worden drooggezet, geven hiervan ook het ongeboren kalfje een dosering mee. De kalveren die uit deze koeien geboren worden, hebben daarmee niet de meest optimale start.. Dat is niet bevordelijk voor de ontwikkeling van het dier.

 

De deelnemers hebben over het algemeen een koppel koeien, waarbij de gemiddelde melkproductie met ca 6500-7300 kg per koe niet hoog is. De meesten proberen de koeien zichzelf te laten droogzetten. Hierdoor wordt de sterke stress van het niet gemolken worden, weggenomen. Het inzetten van droogzetters is dan niet/ minder noodzakelijk.

 

Antibiotica worden het meest toegepast bij uier- en klauwproblemen. Bij koeien met een groot zelfgenezend vermogen, zal er niet de noodzaak zijn ze te behandelen met antibiotica. Vandaar dat op biologische bedrijven de focus vooral ligt op het voorkomen van stress en het in stand houden van gezondheid. Het antibiotica-gebruik in de biologische melkveehouderij ligt op nog geen 30 procent van het gangbare.

 

 Meer: Praktijkervaringen Gerard Keurentjes